از سرگرمی اشرافی تا نبرد ثانیهها
تنیس روی میز (پینگپنگ) یکی از پرطرفدارترین، سریعترین و در عین حال پیچیدهترین ورزشهای راکتی جهان است. این ورزش که امروزه ترکیبی هیجانانگیز از هوش، سرعت واکنش، تکنیک و چابکی به شمار میرود، مسیری خواندنی و پرفرازونشیب را از اتاقهای پذیرایی دوران ویکتوریایی انگلستان تا سالنهای پرشور المپیک پیموده است.
داستان تنیس روی میز در دهه ۱۸۸۰ میلادی در انگلستان آغاز شد. اشرافزادگان طبقه مرفه ویکتوریایی پس از صرف شام و برای فرار از سرمای بیرون، بازی تنیس روی چمن را به داخل خانهها آوردند.
یک ردیف کتاب در وسط میز ناهارخوری نقش تور را ایفا میکرد، درپوش گرد قوطیهای تنباکو یا چوبپنبههای تراشیده نقش توپ را داشتند و از جلد سخت کتابها یا جعبه سیگار به عنوان راکت استفاده میشد.
این بازی در آن سالها با نامهای مختلفی چون Gossima، Flim-Flam و Whiff-Whaff شناخته میشد.
نقطه عطف تاریخ تنیس روی میز در سال ۱۸۹۰ رقم خورد؛ زمانی که فردی به نام «جیمز گیب» (James Gibb) آمریکایی در سفری به ایالات متحده، توپهای سبک و انعطافپذیر از جنس سلولوئید را کشف کرد.
نامی برگرفته از صدای برخورد توپ با راکت و میز
این توپها صدای مشخص و منحصربهفردی ایجاد میکردند: ضربه زدن به توپ با راکت صدایی شبیه «پینگ» و برخورد توپ به میز صدایی شبیه «پنگ» میداد. از همین رو در سال ۱۹۰۱ میلادی یک سازنده انگلیسی به نام «جان ژاک» (J. Jaques & Son) نام تجاری Ping-Pong را ثبت کرد. بعداً حق انحصاری این برند در آمریکا به شرکت «برادران پارکر» فروخته شد؛ همین امر سبب شد تا سازمانها و فدراسیونهای ورزشی برای مسابقات رسمی به نام عمومیتر «تنیس روی میز» (Table Tennis) روی آورند.
با گسترش سرسامآور این ورزش در سراسر قاره اروپا، در سال ۱۹۲۶ فدراسیون بینالمللی تنیس روی میز (ITTF) در برلین بنیانگذاری شد و نخستین دوره مسابقات قهرمانی جهان در همان سال در لندن به انجام رسید.
تا پیش از این، راکتها از چوب خام، پوست سنباده یا چرم ساخته میشدند. در سال ۱۹۵۲، ژاپنیها با ابداع رویههای اسفنجی و لاستیکی عاجدار انقلابی در این رشته به پا کردند. این اختراع باعث افزایش شگفتانگیز سرعت توپ و ایجاد پیچهای سنگین (Spin) شد و سبک بازی را برای همیشه متحول ساخت.
در دهههای نخست، کشورهای اروپایی بهویژه مجارستان، چک و اتریش حاکمان بلامنازع این ورزش بودند. اما از اوایل دهه ۱۹۵۰ با ورود ژاپن و سپس چین، کفه ترازو به سمت شرق آسیا سنگین شد؛ بهطوریکه چین تا امروز قدرتمندترین کشور در این رشته باقی مانده است.
تنیس روی میز حتی تاریخ سیاست دنیا را نیز تغییر داد! در جریان مسابقات جهانی ۱۹۷۱ ژاپن، تبادل هدیه میان یک بازیکن آمریکایی و چینی زمینهساز سفر تیم آمریکا به چین و شکستن یخ روابط دیپلماتیک دو ابرقدرت در دوران جنگ سرد شد.
سرانجام تنیس روی میز در بازیهای المپیک ۱۹۸۸ سئول رسماً به یک ورزش المپیکی تبدیل شد و جایگاه خود را به عنوان ورزشی حرفهای تثبیت کرد.
ورود تنیس روی میز به ایران به سالهای نخستین سده حاضر خورشیدی بازمیگردد.
تنیس روی میز برای نخستین بار در اواخر دهه ۱۳۱۰ توسط کارشناسان و مهندسان شرکت نفت انگلیس و ایران به مناطق نفتخیز خوزستان (آبادان و مسجدسلیمان) وارد شد و به تدریج به پایتخت و سایر شهرها راه یافت.
در سال ۱۳۲۶، فدراسیون تنیس و تنیس روی میز ایران بهصورت مشترک تأسیس شد و در سال ۱۳۴۶ بهطور مستقل با عنوان «فدراسیون تنیس روی میز ایران» به فعالیت ادامه داد.
طی دو دهه اخیر، تنیس روی میز ایران با ظهور نوابغی چون برادران عالمیان (نوشاد و نیما)، امیرحسین هدایی، بنیامین فرجی و چهرههای درخشان بخش بانوان، به افتخارات بزرگی از جمله مدالهای تاریخی بازیهای آسیایی و صعودهای پیاپی به المپیک دست یافته و در جمع قدرتهای مطرح قاره آسیا قرار گرفته است.
استان یزد با پیشینهای پربار از نظم، سختکوشی و پشتکار، همواره یکی از خاستگاههای ورزشهای راکتی بوده است. تنیس روی میز در یزد دهههاست که با راهاندازی سالنها و کانونهای ورزشی، بخش ثابتی از اوقات فراغت جوانان و فعالیتهای قهرمانی استان بوده است.
امروزه هیئت تنیس روی میز استان یزد با تمرکز بر محورهای زیر فعالیت میکند:
شناسایی و پرورش استعدادهای نونهال و نوجوان
برگزاری منظم لیگهای استانی و مسابقات مناسبتی
بهرهگیری از دانش مربیان و داوران مجرب
تجهیز سالنهای تخصصی در سراسر شهرستانهای استان
هیئت تنیس روی میز استان یزد میکوشد تا نام استان یزد را بیش از پیش در میادین قهرمانی کشور و تیمهای ملی مطرح سازد و بستری پویا برای سلامت و نشاط آحاد جامعه فراهم آورد.